ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ
Öğrenme güçlüğü; dinleme, konuşma, okuma, yazma, mantık yürütme, problem çözme ya da matematik alanındaki yeteneklerin kullanımında zorluk yaşanmasıdır. Aynı zamanda, kişinin bilgiyi depolaması, işlemlemesi ve üretmesi konusunda da zorluk yaşamasına neden olmaktadır. Çocuklarda daha sık gözlemlenmesiyle birlikte öğrenme güçlüğüne yetişkinlerde de rastlanmaktadır.
Öğrenme Güçlüğünün Türleri:
DİSLEKSİ
Okumaya özgü bir öğrenme güçlüğüdür.
Semptomları;
- Kelimeleri yanlış kullanma
- Yazılı kelimeyi tanıyamama
- Yazma ve hecelemede zorlanma
- Okumada kelime ya da harf atlama
- Okuma hızında yavaşlama
DİSGRAFİ
Yazmaya özgü bir öğrenme güçlüğüdür.
Semptomları;
- Yanlış kalem tutuş
- Yazı yazarken vücut, kol ve bileği tuhaf pozisyonlara sokmak
- Yazı yazarken fazla hata yapmak ve çok silgi kullanma
- Harflerin bazısının diğerlerinden daha küçük ya da büyük boyutta yazılması
- Cümle ve boşlukların zayıf uzaysal planlaması
DİSKALKULİ
Matematiğe özgü bir öğrenme güçlüğüdür.
Semptomları:
- İşlem yaparken sık sık parmak kullanma
- Temel matematik işlemlerin yavaş çözme
- Sayı modellerini belirlemede zorluk
- Toplama ve çarpma işlemlerindeki değişme özelliğini tanımada güçlük
- Gün, hafta, ay ve mevsimleri anlamada zorlanma
- Matematiksel sembolleri karıştırma
DİSPRAKSİ
İnce veya kaba motor becerilere özgü bir öğrenme güçlüğüdür.
Semptomları:
- Psikomotor becerilerde zorlanma
- El-göz koordinasyon problemleri
- Zayıf denge ve postür
- Çabuk yorulma
Öğrenme Güçlüğünde Kullandığımız Yöntemler:
1. BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM SİSTEMİ (KELLER PLANI)
Bu tekniğe göre;
- Her öğrencinin öğrenme hızı ve düzeyi kendine özgüdür,
- Öğrenci merkezlidir,
- Öğrenciler bireysel çalışmalar ve ödevler yaparlar,
- Öğrenci öğretim etkinliğine aktif olarak katılır,
- Öğrenciler nasıl öğreneceklerini kararlaştır ve sorumluluk alırlar,
- Öğrencilerin bireysel gereksinimlerini karşılamaya dönük olarak, dönüşümlü günlük çalışma, becerileri geliştirme, planlı grup çalışması yapma ve düzey geliştirme çalışmaları gibi etkinlikler yapılabilir.
2. PROGRAMLI ÖĞRETİM
Hatalı öğrenmeyi en aza indirmeye odaklanan ve öğrencinin kendi öğrenme hızında ilerlediği bir tekniktir. Programlı öğretimde üç temel faktör vardır. Bunlar öğrenci, program ve araçtır. Programlı öğretim öğrencinin öğrenme sürecini kendi kendine yaptığı, öğretme sürecine ilişkin önemli görevler açısından öğretmenin devamlı olarak karışmasına ihtiyaç olmaksızın yerine getirdiği bir tekniktir. Bu teknik,
- Öğrenciyi öğrenmeye karşı isteklendirir,
- Öğrenme sürecinde yapılan hataların anında düzeltilmesini sağlar,
- Öğrencinin öğrenme sürecine aktif katılımın sağlar,
- Kendi öğrenme hızında ilerlemesine imkân verir,
Programlı Öğretimin Özellikleri
Küçük Adımlar: Ünitenin, öğrencinin kolay anlaması, öğrenilebilmesi ve mümkün olan en çok sayıda pekiştirmenin verilebilmesi için küçük bilgi birimlerine bölünmesi gereklidir. Öğrenci süreçte her bir birimi öğrenerek adım adım ilerler.
Etkin Katılım: Her bir öğrenme birimini öğrenmede öğrencinin bizzat katılımı gereklidir. Öğrencinin bilgi birimini kendi başına öğrenmesi sırasında program tarafından öğrenciye bilgi birimiyle ilgili sorular yöneltilir. Bu sorular hem bilgi biriminin öğrenilip öğrenilmediği konusunda dönüt almak hem de öğrencinin etkin katılımını sağlamak için kullanılır.
Başarı: Öğrenci kendisine yöneltilen soruları yapmak zorundadır. Bu nedenle sorular konuyla ilgili ve öğrencilerin yapabileceği düzeyde olmalıdır. Ayrıca yanıtlanan her soru öğrencinin öğrenme isteğini artırarak bir sonraki öğrenme birimine motive olmasını sağlar.
Anında Dönüt: Öğrenciye sorulan soruya anında dönüt verilmesi önemlidir. Yapılan araştırmalar, öğrencilere doğru yanıtlarıyla ilgili anında dönüt verilmesinin öğrenmeyi olumlu etkilediği ve yine öğrencinin yanlış olan yanıtlarına da anında dönüt (düzeltme) verilmesinin hatasını düzeltme açısından olumlu etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Böylece öğrenci eylemlerinin doğru olup olmadığı görür.
Öğrenmenin İlerlemesi (Aşamalı / Kademeli İlerleme): Öğrenme sırasındaki eylem giderek öğretilmek istenen konu üzerinde yoğunlaşacaktır. Bu bağlamda ilerleme aşamalı ve mantıksal olmalıdır. Bir başka deyişle bilgiler basitten zora, somuttan soyuta ve birbirinin önkoşulu olacak şekilde ilerlemelidir.
Bireysel Hız: Öğrenme kendi ilgi ve yeteneğine göre, öğrenme hızını ayarlamalıdır. Bireyselleştirilmiş öğretim tekniği olması öğrencinin kendi öğrenme hızında ilerlemesine imkân verir. Bu tür bir eğitimde öğrencinin başarısız olup sınıfta kalması söz konusu değildir.
3. DİSLEKSİ MÜDAHALE PROGRAMI (DMP)
Dislektik bireyin otomatik patern oluşturma, görsel işleme ve işitsel işlemede zorluklar yaşadığı bilinmektedir. Bu problemler;
Görsel işlemede;
- Harf, hece, kelimeleri bulanık ve odak dışı görme
- Harflerin yerini değiştirme ve sesleri ters okuma
- Kelimeleri hecelere yanlış ayırma
- Sayfa boyunca satır izleme zorluğu
- Sayfadaki parlamadan rahatsızlık duyma olarak sıralayabiliriz
İşitsel işlemede;
- Sesler /heceler/kelimeler arasındaki ince farklılıkları ayırt etmede güçlük
- Gürültülü ortamda seslere odaklanmada zorlanma
- İşitsel hafızada (işitilen sesin daha sonra hatırlanması) yaşanılan problemler
- En önemlisi ise işitsel sıralamayı ayırt etmede güçlük olarak sıralayabiliriz.
Ülkemizde dislektik bireyler için hazırlanan programlar ve eğitim içerikleri incelendiğinde daha çok karıştırılan harfleri ayırt etmeye ve sistematik metin okumaya dayalı etkinliklerden oluştuğu görülmektedir. Bu noktadan yola çıkan @cozumdislekesi dislektik bireylerin temelde yaşadığı görsel algılama ve fonolojik /işitsel farkındalık sorunlarının çözümüne yönelik olarak; 8 özgül alanda 510 etkinlikten oluşan nitelikli ve bireye özgü eğitim programı ve materyallerle yapılandırılmış Disleksi Müdahale Programını (DMP) geliştirmiştir.
