OKUMA-YAZMA ÖĞRETİMİ
Özel eğitimde temel hedeflerden olan destek verilen bireyin bağımsızlığı ilkesinden yola çıkılarak okuma yazma çalışmaları yapılması son derece önemlidir. Özel eğitimin amacı yaşamda bağımsız yer edinebilecek farklı gelişen bireylerin günlük hayatlarını idame ettirmelerine destek olmaktır. Örgün eğitimi başarıyla tamamlayabilecek, markete gidebilen, alışveriş listesi oluşturabilen çocuklar yetiştirmek amaçlanır.
Okuma yazma eğitiminde bireysel farklılıklar göz önünde tutularak kişiye özel eğitim planlanması önemli adımlardan biridir. Her öğrenci kendi öğrenme biçimi çerçevesinde ele alınmalıdır. Okuma yazma çalışmalarında çocuğun ön koşul becerileri de mutlaka incelenmelidir.
Okuma yazma öğretimine çocuğun ihtiyaçlarına ve özelliklerine göre uzman eğitmen tarafından uygun eğitim yönteminin belirlenmesiyle başlanır. Eğitim süreci sonuna kadar okuma-yazma eğitimine ve pekiştirme sürecine devam edilir.
OKUMA YAZMA EĞİTİMİNDE KULLANDIĞIMIZ YÖNTEMLER:
- Cümle Yöntemi;
Tümden gelim yöntemi diye de adlandırılabilir. Bu yöntemde okuma yazma öğretimine çocuk için anlam ifade eden cümlelerle başlanır. Cümleler zaman içerisinde sözcüklere, sözcükler hecelere, heceler de seslere (harflere) ayrılarak harflerin sesleri sezdirilmeye çalışılır. Daha sonra seslerden heceler, hecelerden sözcükler, sözcüklerden de cümle ve metinler oluşturulur.
- Ses Temelli Cümle Yöntemi;
İlk okuma-yazma öğretimine seslerle başlanması, seslerin birleştirilmesi ile anlamlı heceler, kelimeler oluşturulması ve cümlelere ulaşılması öğrencinin bilgileri yapılandırmasını kolaylaştırmaktadır. Bu yönüyle Ses Temelli Cümle Yöntemi, yapılandırıcı öğrenme yaklaşımına uygun bir yöntemdir. Oluşturulacak hecelerin kolay okunabilir olmasına, dilde kullanım sıklığına sahip olmasına ve anlamının açık ve somut olmasına önem verilir. Anlam görselleştirilebilir olmalıdır.
- Harf Yöntemi;
Önce sesli harflerin, sonra sessiz harflerin verilmesiyle uygulanan okuma yazma öğretim yöntemidir. Sesli harflerin önüne ve arkalarına sessiz harf getirilerek seslendirmeye çalışılır Bu yöntem önce alfabetik sıraya göre seslerin tanıtıldığı, harflerden hecelerin, hecelerden sözcüklerin, sözcüklerden cümle ve metinlerin oluşturulduğu yöntemdir.
- Kelime Yöntemi;
Öğrencilerin bildiği kelime ve cümleler ile okuma yazmaya başlanır. Verilen kelime ve cümleler hemen hecelere, harflere ayrılır. Çocuğun yaşantısında kullandığı, ilgi duyduğu kelimeler belirlenir. Günlük hayatta karşılaşacağı ve işini kolaylaştıracağı kelimeler seçilebilir. Bu kelimeler resimli kartlarla eşleştirilir. Bu yöntem çocuklar için günlük yaşamda işlevsel olabilmesi açısından kullanılabilir.
- Metin Yöntemi;
Anlam bütünlüğü olan bir metin öğrenciye okunur. Öykü dramatize edilir ve anlattırılır. Metindeki cümleler ezberletilerek, metin cümlelere ayrılır ve bundan sonra cümle yöntemi uygulanır. Yeni sözcükler üretilir.
